در سالهای اخیر، برگزاری برخی جشنوارهها بدون اخذ مجوز رسمی از سازمان های تصمیم گیر به یک رویه تکرارشونده تبدیل شده است. رویه ای که به نظر می رسد در بطن و متن خود علاوه بر یک قانون گریزی که یک سویه آن عدم آشنایی به قانون می تواند باشد، سویه دیگر آن توجیهات برای عبور از چتر قانونی است.
در همین رابطه بر اساس رصد انجامشده بیانگر آن است که شماری از جشنوارههای موضوعی، دانشجویی و محلی بدون مجوز رسمی برگزار میشوند. همچنین برخی رویدادهای بینالمللی در مناطق آزاد و حتی جشنوارههای دانشگاهی نیز از هماهنگی کامل با سازمان سینمایی خارج هستند.
در این رابطه دست اندرکاران این جشنواره ها دلایلی همچون«دانشجویی بودن»، «محدود بودن به محیط دانشگاه» یا «خصوصی بودن» را طرح و بیان می کنند که به لحاظ حقوقی و قانونی قابل رد می باشد.
یک مطالعه موردی: جشنواره دانشجویی دانشگاه هنر ایران
این رویداد که زیر نظر معاونت فرهنگی دانشگاه هنر برگزار شد، نمونهای روشن از چالشهای پیشآمده است:
– نمایش برخی آثار با محتوایی که با ضوابط بالادستی همخوانی نداشت.
– ایجاد ابهام در مراسم اختتامیه به دلیل عدم رعایت کامل ضوابط پوشش.
– عدم هماهنگی کامل با سازمان سینمایی علیرغم دعوت رسمی و اعلام آمادگی آن نهاد برای همکاری.
نتیجه عملی: تبدیل یک فعالیت فرهنگی دانشجویی به موضوعی رسانهای و ایجاد هزینه برای دانشگاه و نظام فرهنگی.
ریشههای پدیده
اما این اتفاق این پرسش اصلی را مطرح می سازد که ریشه و چرایی این پدیده چیست و چه باید کرد؟. در رابطه با ریشه های این پدیده می توان به محورهای زیر اشاره داشت؛
- ابهامها و تفاوت برداشتها در مقررات
– مرز میان «جشنواره داخلی دانشگاهی» و «رویداد عمومی فرهنگی» بهخوبی روشن نشده است.
– برخی مدیران تصور میکنند استقلال دانشگاهی به معنای معافیت کامل از قوانین عمومی است.
- کاستیهای اجرایی
– فرآیند اخذ مجوز گاهی طولانی و پیچیده به نظر میرسد.
– ضمانت اجرایی برای الزام به هماهنگی هنوز به قدر کافی قوی نیست.
– ارتباط مداوم و سازنده میان دانشگاهها و سازمان سینمایی وجود ندارد.
بی تردید این وضعیت موجب کاهش سطح اطمینان عمومی به سلامت فضای جشنوارهها، ایجاد سردرگمی برای فیلمسازان جوان و دانشجویان، سوءاستفاده احتمالی رسانههای خارجی از اختلافنظرهای داخلی و هدررفت انرژی و منابع در رویدادهایی که از حمایت کامل قانونی برخوردار نیستند، می شود. لذا باید در این زمینه تدابیر لازم انجام شود.
در این میان شاید لازم باشد پیشنهادات زیر مورد مداقه جدی قرار گیرد،
– ابلاغ بخشنامه مشترک وزارت علوم و وزارت ارشاد برای روشن کردن حدود جشنوارههای دانشگاهی
– سادهسازی و تسریع فرآیند صدور مجوز برای رویدادهای دانشجویی و موضوعی
– تشکیل کارگروه مشترک «سازمان سینمایی – معاونتهای فرهنگی دانشگاهها»
– برگزاری دورههای آموزشی کوتاهمدت برای مدیران فرهنگی دانشگاهها درباره ضوابط قانونی
– تدوین راهنمای عملی «نحوه برگزاری جشنوارههای دانشجویی با مجوز سریع»
بی تردید، برگزاری جشنوارههای سینمایی در چارچوب قانون نه تنها محدودیتی نیست، بلکه بهترین تضمین برای حفظ اعتبار، امنیت هنری و رشد سالم این رویدادها بهشمار میرود. تجربه دانشگاه هنر نشان داد که با کمی هماهنگی بیشتر، میتوان از بروز چالشهای غیرضروری جلوگیری کرد و فضایی امن و پویا برای نسل جدید سینماگران فراهم آورد.
