همزمان با برگزاری جشنواره سینماحقیقت نگاهی به فهرست فیلمهای بخش ملی نشان از سرمایهگذاری بیش از ۵۰ درصدی ارگانها و نهادها روی آثار این بخش دارد. اسامی فیلمهای حاضر در بخشهای مختلف نوزدهمین جشنواره سینماحقیقت درحالی اعلام شد که از میان ۲۳ مستند بلند بخش ملی، ۱۵ اثر یعنی بیش از ۶۰ مستندها، توسط ارگانها و نهادهای دولتی تهیهشدهاند و این مهم یقینا بر روی کیفیت رقابت عادلانه این رویداد تاثیری دوچندان دارد.
مرکز گسترش به عنوان برگزارکننده جشنواره سینماحقیقت، با ۱۱ مستند بلند، مرکز مستند سوره با ۲ اثر، سازمان هنری رسانه ای اوج و مکتب حاج قاسم هرکدام با یک اثر در بخش بلند ملی حضور دارند
مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، سازمان هنری رسانهای اوج، سازمان سینمایی سوره، مرکز رسانهای نهضت و مکتب حاج قاسم، تا آنجا که رسما در رسانهها اعلام شده، ارگان ها و نهادهایی هستند که بر روی آثار بلند جشنواره سینماحقیقت سرمایهگذاری کردهاند.
سهم هرکدام از این ارگانها نیز متفاوت است؛ مرکز گسترش به عنوان برگزارکننده جشنواره سینماحقیقت، با ۱۱ مستند بلند، مرکز مستند سوره با ۲ اثر، سازمان هنری رسانه ای اوج و مکتب حاج قاسم هرکدام با یک اثر در بخش بلند ملی حضور دارند.
ارگانها و نهادها حتما نقش قابل توجهی در حمایت از آثار مستند دارند اما مشارکت در تولید و تهیه بیش از ۵۰ درصد فیلمهای بخش اصلی جشنواره، رقابت عادلانه این آثار در کنار آثار دیگر به خصوص مستندهای مستقل و شخصی با چالشهایی رو به رو خواهد کرد.
هرکدام از مستندها متعلق به کدام ارگانها هستند؟
از میان ۲۳ مستند بخش ملی، ۱۱ مستند با عناوین «ارس، رود خروشان» به کارگردانی هادی آفریده، «البرز وحشی» به کارگردانی فرشاد افشین پور، «بازگشت گور ایرانی» به کارگردانی فتحالله امیری و نیما عسگری، «چهار راه حوادث» به کارگردانی فرشاد اکتسابی، «رودخانه ای زیر رودخانه» به کارگردانی زهرا نیازی، «سهیل» به کارگردانی وحید فرجی، «عاموها» به کارگردانی مهدی انصاری، «کابوک» به کارگردانی جعفر صادقی، «مثل یک بهمن» به کارگردانی محمود رحمانی، «مشتزنی در رینگ ترجمه» به کارگردانی حنیف شهپرراد و «نامش زن» به کارگردانی ماریا ماوتی همگی یا به طور کامل یا مشارکتی با مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به تولید رسیدهاند.
سازمان هنری رسانهای اوج با ۱۰ اثر، سازمان سینمایی سوره با ۷ اثر، مرکز تولیدات هنری نهضت(زیرمجموعه سازمان تبلیغات اسلامی) با ۲ اثر در کل جشنواره حضور دارند اما تنها مستند «آگیرا» و «رویای ناتمام» با سرمایهگذاری مرکز مستند سوره، «نارکیس» با سرمایهگذاری سازمان هنری رسانه ای اوج، «جای خالی فرهاد» با سرمایهگذاری مکتب حاج قاسم در بخش ملی و بلند جشنواره حاضر هستند.
این مهم یعنی دیگر آثار این مراکز بخش های جنبی همچون بخش آوینی، بخش ایران، بخش دانشجویی جشنواره را پرکردهاند تا بخش اصلی جایی برای رقابت آثار خود برگزارکننده یعنی خود مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی باشد.
سهم مستقلها چقدر است؟
تنها ۹ اثر باقیمانده بخش مستندهای بلند سینمایی با سرمایهگذاری شخصی و به صورت مستقل از ارگانهای دولتی ساخته شدهاند؛ آنچه قابل توجه است حضور سرمایهگذاران خارجی و غیرایرانی در تولید این دست مستندهاست. «بالهای آواز خوان» با سرمایهگذاری اینا تدژوا , زینا برویان و سرگل مرادی و با همکاری ایران، گرجستان و بلژیک به تولید رسیده یا مستند «زمستان است» به کارگردانی و تهیهکننده سجاد ایمانی با همکاری تهیهکننده فرانسوی ساخته شده است.
دیگر آثاری که به صورت مستقل به تولید رسیدهاند یا به هزینه شخصی متوسل شدهاند و یا سرمایهگذار مستقل پیدا کردهاند. «خون طلایی آمنه»، «زیر درخت لور»، «شنا خلاف جهت» و «من شکریه هستم» طبق بررسی ها با سرمایهگذاری شخصی به تولید رسیدهاند. دو مستند «لاماسو» و «میریام» نیز توانستهاند با رایزنی با استودیوها و مراکز فرهنگی هنری خصوصی به تولید برسند.
ارگانها حتما نقش قابل توجهی در حمایت از آثار مستند دارند اما مشارکت در تولید بیش از ۵۰ درصد فیلمهای بخش اصلی جشنواره، رقابت عادلانه این آثار را در کنار آثار مستقل با چالشهایی رو به رو خواهد کرد
تولید مستقل پرهزینه است تا آنجا که یکی از مستندهای حاضر در جشنواره چند ماه گذشته در صفحه مجازی خودش از مخاطبان درخواست کرده بود که برای کمک به ادامه رویه مستقل تولید این مستند، تیم تولید را همراهی کنند.
کارشناسان معتقدند این رویه سرمایهگذاری ارگانی روی آثار که قطعا یکی از دلایل آن، پرهزینه بودن روند تولید فیلم مستند است، عرصه را بر تولیدات مستقلی که با بودجه شخصی و فرازونشیب های بسیار ساخته شدهاند، تنگ خواهد کرد. یقینا فیلمسازی که برای تولید به ارگانها رجوع نمیکند ترجیح میدهد نگاه خود را در رویه تولید حفظ کند و همین او را با مستندسازان دیگر متمایز خواهد کرد.
از طرفی آسیبی که این رقابت به تولیدات سینمای مستند وارد میکند از جنس همان آسیبی است که فیلمسازهای سینمای داستانی ارگانی نیز با آن دست به گریبان هستند؛ تولید برای جشنواره اتفاق میافتد و فیلمها نیز یا اکران نخواهند شد یا اکرانهای به تعویق افتاده خواهند داشت.
