در حالی که آمارهای رسمی از رشد کمی انتشار کتاب در دیماه امسال حکایت دارند، کارنامه نشر ایران در اولین ماه زمستان، با یک پارادوکس نگرانکننده روبهروست؛ افزایش ۴۹.۴ درصدی میانگین قیمت کتاب کودک و نوجوان در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته. این افزایش، که همزمان با رشد ۸۲.۶ درصدی قیمت کاغذ در پاییز امسال رخ داده، زنگ خطری جدی برای «دسترسی عادلانه به کتاب» و «عدالت فرهنگی» به شمار میآید.
رشد کمی در سایه گرانی شدید
بر اساس دادههای خانه کتاب ایران، در دیماه ۱۴۰۴ تعداد ۱۰ هزار و ۵۵۲ عنوان کتاب منتشر شده که نسبت به سال قبل ۱۶.۵۲ درصد رشد دارد. در این میان، موضوع کودک و نوجوان با ۲ هزار و ۲۴۸ عنوان در صدر قرار گرفته است. اما این آمار ظاهری امیدوارکننده، با نگاهی به شاخص قیمت، رنگ میبازد:
– قیمت کل کتابهای منتشر شده در دیماه: ۲۳,۸۲۷ میلیارد ریال (رشد ۷۶.۳ درصدی نسبت به سال گذشته).
– میانگین قیمت هر صفحه کتاب: ۱۳ هزار و ۳۴۷ ریال (رشد ۴۱.۴۶ درصدی).
– میانگین قیمت کتاب کودک: ۱.۷ میلیون ریال (رشد ۴۹.۴ درصدی).
این ارقام نشان میدهد که ناشران برای جبران هزینههای فزاینده تولید، به ویژه قیمت کاغذ، ناچار به افزایش قیمت بودهاند.
از کاغذ تا سیاستهای نشر
۱. تأثیر افزایش قیمت کاغذ: گزارش مرکز آمار ایران حاکی از آن است که کاغذ در پاییز ۱۴۰۴ با ۸۲.۶ درصد افزایش قیمت، پرتورمترین کالا بوده است. این افزایش که از ماههای قبل آغاز شده، اکنون اثر خود را به صورت کامل در قیمت کتاب نشان میدهد.
۲. تغییر الگوی انتشار: در حوزه کودک، سهم تجدید چاپها (۱,۴۳۸ عنوان) از چاپ اولها بیشتر است. این نشان میدهد ناشران به دلیل ریسک اقتصادی، تمایل کمتری به انتشار آثار جدید دارند و به بازچاپ کتابهای مطمئن روی آوردهاند.
۳. کاهش شمارگان: میانگین شمارگان کل کتابها به ۸۷۶ نسخه رسیده که علیرغم رشد ۹ درصدی نسبت به سال قبل، رقم ناچیزی برای بازار نشر ایران محسوب میشود. این امر حاکی از کاهش سفارش کتابفروشیها و احتیاط خانوادهها*در خرید است.
