پرخوانندهترین کتابهای کودک و نوجوان در مراکز فرهنگی و هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان طی سه سال اخیر معرفی شد، آماری که نشاندهنده ذائقه خوانشی نسل جوان و روند علاقه به ادبیات کودکانه در کشور است. این فهرست ۱۰۰ عنوانی، تصویری روشن از ترجیح کودکان و نوجوانان ایرانی ارائه میدهد و بیش از همه بر نقش کانون پرورش فکری در شکلدهی به عادتهای فرهنگی تمرکز دارد.
از میان آثار معرفیشده، ۸۶ عنوان از تولیدات داخلی کانون، و مابقی از انتشارات معتبر دیگری همچون «افق»، «شهر قلم» و «آستان قدس رضوی» هستند. این ترکیب نشان میدهد که تولیدات داخلی توانستهاند بخش اعظم توجه مخاطبان کودک را جلب کنند و با وجود رقابت ناشی از آثار وارداتی و ترجمه، همچنان قدرت خود را حفظ کردهاند.
پرخوانندهترین اثر در این فهرست، کتاب «سرزمین مردهها و زندهها» از طاهره ایبد با ۱۱۰۹۷ بار امانت، جایگاه ویژهای در میان کودکان و نوجوانان یافته است. پس از آن، آثاری چون «جای من اینجاست» به نویسندگی اعظم بزرگی و مجموعه «ماجراهای موشی» نوشته کتایون آذرپی، هر کدام بیش از ۹ هزار بار به امانت رفتهاند. این ارقام بیانگر گرایش کودکان به روایتهایی با قهرمانان ملموس، داستانهای ماجراجویانه و محتوای آموزشی-سرگرمی است.
تحلیل روند این امانتها نشان میدهد که آثار با شخصیتهای حیوانی، مضامین اخلاقی و ماجراهای کوتاه، بیشترین جذابیت را دارند. بهعنوان مثال، کتابهایی مانند «کبوتر باید به مدرسه برود» و «گوسفندی که عصبانی بود خیلی عصبانی» نه تنها سرگرمکننده هستند، بلکه پیامهای رفتاری و اجتماعی را به مخاطب خردسال منتقل میکنند.
این آمار همچنین نشاندهنده اهمیت دسترسی کودکان به کتابخانههای کانون است؛ با نزدیک به ۱۰۵۲ مرکز فرهنگی هنری ثابت، سیار و کتابخانه پستی، کانون پرورش فکری تلاش کرده است تا عدالت فرهنگی را در دسترسی به منابع ادبی کودکانه فراهم کند. توزیع جغرافیایی این مراکز، از شهرهای بزرگ تا مناطق روستایی، زمینه را برای ترویج فرهنگ کتابخوانی در سراسر کشور فراهم کرده است.
تحلیل کارشناسان فرهنگی حاکی از آن است که چنین فهرستهایی علاوه بر نشان دادن ترجیحات مخاطبان، میتواند چراغ راهی برای ناشران داخلی باشد تا سرمایهگذاری و برنامهریزی تولید را با توجه به نیازهای واقعی کودکان انجام دهند. همچنین بازتاب این دادهها در سیاستهای فرهنگی و برنامههای آموزشی، به شکلدهی نسلی با عادتهای مطالعهای پایدار کمک میکند.
در مجموع، آمار امانت این ۱۰۰ عنوان کتاب نه تنها بیانگر علاقه کودکان به ادبیات کودکانه است، بلکه نقش کانون پرورش فکری را بهعنوان نهادی اثرگذار در توسعه فرهنگ کتابخوانی و حمایت از تولید ملی نشان میدهد. استمرار چنین روندی میتواند زمینهساز ارتقای سواد فرهنگی، مهارتهای اجتماعی و شکلگیری هویت ادبی در نسل آینده باشد.
