ماه رمضان برای مخاطب ایرانی، همواره با سریالهای مناسبتی گره خورده است؛ آثاری که نهتنها لحظات افطار و سحر را رنگینی میکنند، که گاه به بخشی از خاطرات جمعی بدل میشوند. امسال شبکه یک سیما با سریال «اسباب زحمت» به کارگردانی سعید آقاخانی و تهیهکنندگی حسام آقاباباییپور، تلاش کرده است قالب طنز اجتماعی را با محوریت خانواده و چالشهای زندگی شهری تلفیق کند. اثری که سازندگانش آن را «روایتی صمیمی از زندگی امروز مردم» توصیف میکنند .
از «نونخ» تا باربریهای تهران
سعید آقاخانی که این سالها با سریال پرمخاطب «نونخ» در قامت یک کارگردان موفق کمدی تثبیت شده است، این بار فضای روستایی و بومی کردستان را رها کرده و به سراغ زندگی شهری رفته است. «اسباب زحمت» داستان چند کارگر باربری است که با حضور در منازل و اماکن مختلف برای اسبابکشی، وارد ماجراهای طنزآمیز و بعضاً تأملبرانگیز میشوند .
حسام آقاباباییپور، تهیهکننده سریال، درباره رویکرد این اثر توضیح میدهد: «اسباب زحمت در قالب یک سریال طنز اجتماعی و خانوادگی، تلاش میکند روایتی نزدیک به زندگی روزمره مخاطبان ارائه دهد. تمرکز سریال بر روابط خانوادگی، موقعیتهای اجتماعی و تجربههای مشترک زندگی شهری است.»
تعادل میان سرگرمی و کارکرد فرهنگی
یکی از چالشهای همیشگی سریالهای رمضانی، ایجاد توازن میان جنبه سرگرمکننده و کارکرد فرهنگی-مناسبتی است. تهیهکننده «اسباب زحمت» در این باره تأکید میکند: «رویکرد اصلی سریال بر سرگرمی و طنز موقعیت است، اما در کنار آن بر اهمیت خانواده، همدلی اجتماعی، روابط انسانی و چالشهای روزمره زندگی تأکید میشود. این ترکیب باعث شده اثر، ضمن حفظ جذابیت سرگرمکننده، بازتابدهنده برخی ارزشهای فرهنگی نیز باشد.»
این نگاه را میتوان در انتخاب بازیگران نیز مشاهده کرد. حضور حسن معجونی و همچنین عباس جمشیدیفر، هومن حاجیعبداللهی و کمند امیرسلیمانی، نشاندهنده تلاش برای گردآوری ترکیبی حرفهای و آشنا برای مخاطب است . نقدهای منتشرشده نیز بازیها را یکی از نقاط قوت سریال دانستهاند؛ هرچند برخی معتقدند شخصیتها چندان غافلگیرکننده نیستند، اما بازیها و موقعیتهای کمدی، سریال را در سطح قابلقبولی نگه داشتهاند .
ساختار اپیزودیک؛ همراه با پیوستگی روایی
یکی از ویژگیهای «اسباب زحمت»، انتخاب ساختار اپیزودیک همراه با شخصیتهای ثابت است. آقاباباییپور درباره دلیل این انتخاب میگوید: «بر اساس نظر سعید آقاخانی و دغدغه شخصی من، با توجه به نیاز روز جامعه و همچنین به دلیل سهولت دنبالکردن هر قسمت و هماهنگی با الگوی مصرف مخاطب، این ساختار انتخاب شد. شخصیتهای ثابت نیز به ایجاد پیوستگی روایی و ارتباط عاطفی مخاطب با داستان کمک میکنند.»
این ساختار یادآور سریالهای کلاسیک طنز تلویزیون است که مخاطب میتوانست با خیال راحت، حتی با از دست دادن یک قسمت، باز هم از قسمت بعدی لذت ببرد. در عین حال، محوریت دو خانواده و اطرافیانشان، انسجام لازم را به روایت میبخشد. از جمله محورهای داستانی سریال میتوان به عدم تولد فرزند «ناصر»، از دست رفتن سرمایه «احمد آقا» در خرید رمز ارز، جهانگردی «صادق» با دوچرخه دستساز و مهاجرت اجباری از بسطام به تهران اشاره کرد .
بازگشت به حال و هوای کمدیهای ماندگار
«اسباب زحمت» در حالی روی آنتن رفته که تلویزیون در سالهای اخیر با چالشهای متعددی در جذب مخاطب مواجه بوده است. حضور کارگردانی با تجربه مانند سعید آقاخانی و بازیگرانی که کمتر در قاب تلویزیون دیده میشوند، میتواند امیدوارکننده باشد. نقدهای اولیه نیز سریال را «کمدی آبرومند و استاندارد» توصیف کردهاند که برای خنداندن مخاطب دست به دامان اغراق و لحنهای عجیب و غریب نشده است .
این سریال که در ۲۵ قسمت تولید شده، هر شب ساعت ۲۲ از شبکه یک پخش میشود و قرار است تا پایان ماه رمضان مهمان خانههای ایرانی باشد . تهیهکننده سریال در پایان با اشاره به انتظارش از مخاطبان میگوید: «امیدوارم مخاطبان در این شبهای عزیز، “اسباب زحمت” را بهعنوان یک همراه صمیمی دنبال کنند. تلاش ما این بوده که لحظاتی شاد و در عین حال قابل تأمل برای خانوادهها فراهم کنیم و اگر بتوانیم لبخندی بر لب مردم بنشانیم و حس همدلی را تقویت کنیم، به هدف خود رسیدهایم.»
