شرح دعای روز چهارم ماه رمضان را از زبان استاد آیتالله مجتهدی تهرانی (ره) مرور میکنیم.
دعای روز چهارم
«اللَّهُمَّ قَوِّنِی فِیهِ عَلَی إِقَامَةِ أَمْرِکَ وَ أَذِقْنِی فِیهِ حَلاَوَةَ ذِکْرِکَ وَ أَوْزِعْنِی فِیهِ لِأَدَاءِ شُکْرِکَ بِکَرَمِکَ وَ احْفَظْنِی فِیهِ بِحِفْظِکَ وَ سِتْرِکَ یَا أَبْصَرَ النَّاظِرِین.»
ترجمه: خدایا! مرا در این روز برای اقامه و انجام فرمانت قوت بخش و حلاوت و شیرینی ذکرت را به من بچشان و برای ادای شکر خود به کرمت مهیا ساز و در این روز به حفظ و پردهپوشیات مرا از گناه محفوظ دار، ای بصیرترین بینایان عالم.
درخواست قوت برای اطاعت از خداوند
آیتالله مجتهدی (ره) در شرح این دعا میفرمایند: در فراز اول از خداوند قوت میخواهیم، اما این قوت با نیروی بازو تفاوت دارد. قوت عبادت، غیر از قوت جسمانی است. ایشان با ذکر حکایتی شنیدنی این معنا را روشن میکنند: سالها پیش در مشهد پیرمردی بود بالای صدسال عمر داشت و نمازهایش را ایستاده میخواند، اما همان پیرمرد به زحمت میتوانست یک سبک را بلند کند. پس قوت عبادت، ربطی به قوت بدن ندارد.
این معنا در سیره امیرالمؤمنین علی (ع) نیز نمایان است. حضرت نان خشک را به تنهایی نمیتوانست بشکند، اما قلعه خیبر را فتح کرد. وقتی یاران شگفتزده شدند، فرمودند: «آن به قوه روحانی بود و این به قوه جسمانی». بنابراین ممکن است انسان شصتساله، قوت عبادتش از جوانان بیشتر باشد. در ماه رمضان از خداوند بخواهیم که این قوه روحانی را به ما عطا کند.
چرا خیر و برکت کم شده است؟
آیتالله مجتهدی با تأسف از کاهش برکت در زندگیها میگویند: در قدیم، پدران ما دو ساعت به اذان برای عبادت در اتاقی خلوت میکردند و یک ساعت پس از طلوع آفتاب از خلوتگاه خود بیرون میآمدند و دنبال کسب و کار میرفتند. تاجرهای ما هم دعا و زیارت عاشورا میخواندند و بعد به محل کسب میرفتند. اما امروز چه؟ همین شد که خیر و برکت از زندگیها رخت بربسته است.
شیرینی ذکر خدا
فراز دوم دعا میگوید: «وَ أَذِقْنِی فِیهِ حَلاَوَةَ ذِکْرِکَ» خدایا شیرینی یاد خودت را به من بچشان. آیتالله مجتهدی (ره) در توضیح این بخش میفرمایند: عبادت مزه دارد. اگر این حلاوت نصیب انسان شود، دعای کمیل خواندن، دعای ابوحمزه، دعای افتتاح و روزه ماه رمضان همه مزه پیدا میکنند. در روایت آمده است اگر عالمی به علمش عمل نکند، کمترین عذابی که خدا برای او مقرر میکند این است که شیرینی مناجات با خدا را از دلش میگیرد.
شکر؛ فراتر از یک تشکر زبانی
در فراز سوم میخوانیم: «وَ أَوْزِعْنِی فِیهِ لِأَدَاءِ شُکْرِکَ بِکَرَمِکَ» خدایا به کرمت توفیق ادای شکرت را به من بده. آیتالله مجتهدی تأکید میکنند: شکر فقط گفتن «الهی شکر» نیست. شکر یعنی نعمتهایی را که خدا به ما داده درست و بهجا مصرف کنیم. اینکه چشم به نامحرم نگاه نکند، شکر چشم است. اگر گوش از آواز حرام و غیبت دوری کند، شکر گوش سالم است. زبان هم اگر غیبت نکند، شکر زبان کردهایم.
حفظ و ستر الهی
فراز چهارم دعا میگوید: «وَ احْفَظْنِی فِیهِ بِحِفْظِکَ وَ سِتْرِکَ» خدایا مرا به حفظ و پردهپوشیات از گناه محفوظ دار. آیتالله مجتهدی (ره) با اشاره به ستاریت خداوند میفرمایند: اگر گناه بو داشت، هیچکس جنازه دیگری را دفن نمیکرد. خدا را شکر کنیم که گناه بو ندارد وگرنه اجتماع بشری از هم میپاشید.
نورانیت صورت در پرتو عبادت
آیتالله مجتهدی هشدار میدهند: با بعضی انسانها معاشرت میکنی بدون اینکه عطری زده باشند، خوشبو هستند. برعکس، برخی افراد عطر هم که میزنند، بوی بدی میدهند چون ایمان و تقوای کاملی ندارند. نماز صبحشان قضا شده، نماز شب نمیخوانند.
یَا أَبْصَرَ النَّاظِرِین
در پایان دعا، خداوند را به بصیرترین بینایان خطاب میکنیم و از او میخواهیم با حفظ و ستر خویش، ما را در این ماه از گناه مصون دارد.
