دبیر علمی بیستوسومین جایزه کتاب سال دفاع مقدس از ریزش ۷۰ درصدی آثار ارسالی در مرحله نخست داوری خبر داد و این آمار را نشانهای از «کتابسازی» و ضعف سیاستگذاری در این حوزه خواند.
جواد کامور بخشایش در دومین نشست هیأت علمی این جایزه اعلام کرد که از مجموع ۳۵۰۰ اثر رسیده به دبیرخانه، تنها درصد محدودی واجد شرایط ورود به مراحل بعدی داوری تشخیص داده شدهاند.
«کتابسازی یکی از مسائل جدی حوزه دفاع مقدس است. آمار مرحله اول داوری نشان میدهد حدود ۷۰ درصد آثار ریزش پیدا میکنند و این مسئله نشاندهنده کتابسازی در حوزه دفاع مقدس و مقاومت است» کامور بخشایش با بیان این مطلب توضیح داد؛ «این کتابها عمدتاً به دلیل ضعف ساختاری، ضعف شکلگیری و کاستیهای محتوایی از داوری کنار گذاشته میشوند. این موضوع نشاندهنده نبود سیاستگذاری و هدایت درست در تولید آثار است.»
عدم تعادل موضوعی و ضعف آموزشی؛ دو چالش اصلی
دبیر علمی جایزه کتاب سال دفاع مقدس، علاوه بر معضل کتابسازی، به دو چالش عمده دیگر در بررسی آثار اشاره کرد؛ «تقسیمبندی موضوعی و ضعف جدی در آموزش» و «عدم تعادل موضوعی در تولید آثار».
وی با تشریح مورد اول گفت: «در عمل مشاهده میکنیم که مثلاً کتابی که خاطره است با عنوان تاریخ شفاهی منتشر میشود، یا عنوان کتاب پژوهشی با محتوای آن همخوانی ندارد.» به گفته او، این پدیده نشان از نیاز مبرم به گفتوگو و آموزش درباره اصول عنوانگذاری، ساختار و هماهنگی آن با محتوا دارد.
در مورد عدم تعادل موضوعی، کامور بخشایش تصریح کرد: «در برخی گروهها با حجم بسیار بالای آثار مواجهیم و در برخی حوزهها با کمبود جدی. این مسئله بیش از هر چیز به سرمایهگذاری و برنامهریزی فرهنگی مربوط میشود.» وی خاطرنشان ساخت که حوزههایی مانند پژوهش، نقد ادبی، پژوهشهای فرهنگی-اجتماعی و همچنین پژوهشهای سیاسی و نظامی باید در ادبیات دفاع مقدس پررنگتر شوند تا همواره با حجم انبوهی از آثار خاطرهنگاری مواجه نباشیم.
ساماندهی داوری و توجه به بخش مقاومت
برای مدیریت این حجم از آثار، دبیرخانه این دوره را بر اساس گزارش دبیر علمی، داوری را در ۱۶ گروه علمی ساماندهی کرده و برخی گروههای مشابه ادغام شدهاند. بیشترین تعداد آثار رسیده مربوط به بخش مستندنگاری و پس از آن خاطرهنگاری و زندگینامه داستانی است.
یکی از نوآوریهای این دوره، توجه جدی به بخش «مقاومت» عنوان شده است. کامور بخشایش اعلام کرد: «این نخستین سالی است که در جشنواره کتاب سال دفاع مقدس، موضوع مقاومت نیز به شکل جدی مورد توجه قرار گرفته است.» بر این اساس، کتابهای مرتبط با این موضوع در هر بخش، برای بررسی تخصصی به بخش مقاومت منتقل میشوند. وی افزود که درباره شیوه اجرا و مدیریت این بخش جدید نیاز به تصمیمگیری دقیقتری وجود دارد.
نشست هیأت علمی این جایزه با حضور جمعی از اعضا و مسئولان دبیرخانه برگزار شد و درباره ساختار و چگونگی برگزاری این رویداد ادبی بحث و تبادل نظر صورت گرفت.
