ماه رمضان، ماه دعا و نیایش با خدای مهربان است. در هر روز از این ماه مبارک، درهای رحمت الهی به روی بندگان گشوده میشود و دعاهای پرفیضی از زبان معصومان (ع) به ما رسیده که هر یک دریچهای به سوی کمال و سعادت است. در اینجا شرح دعای روز سوم ماه رمضان را از زبان استاد آیتالله مجتهدی تهرانی (ره) مرور میکنیم.
متن و ترجمه دعای روز سوم
«اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی فِیهِ الذِّهْنَ وَ التَّنْبِیهَ وَ بَاعِدْنِی فِیهِ مِنَ السَّفَاهَةِ وَ التَّمْوِیهِ وَ اجْعَلْ لِی نَصِیباً مِنْ کُلِّ خَیْرٍ تُنْزِلُ فِیهِ بِجُودِکَ یَا أَجْوَدَ الْأَجْوَدِین.»
ترجمه: خدایا! در این روز، هوش و بیداری نصیبم فرما و از سفاهت و جهالت و کارهای باطل دورم گردان و از هر خیری که در این روز نازل میفرمایی، مرا بهرهمند ساز. به حق جود و کرمت، ای بخشندهترین بخشندگان.
درخواست بیداری از خداوند
آیتالله مجتهدی (ره) در شرح این دعا میفرمایند: در فراز اول دعا از خداوند دو چیز را مسئلت میکنیم: «الذِّهْنَ» یعنی حافظه و قدرت تفکر، و «التَّنْبِیهَ» یعنی بیداری از خواب غفلت. بسیاری از انسانها در طول زندگی در غفلت به سر میبرند؛ غافل از هدف خلقت، غافل از یاد خدا و غافل از فرصتهایی که برای تعالی روحی دارند. ماه رمضان بهترین فرصت برای بیدار شدن از این خواب سنگین است. پس از خداوند بخواهیم که توفیق هوشیاری و بیداری را به ما عطا کند.
گناه و تأثیر آن بر حافظه
یکی از نکات ارزشمند در بیانات این استاد اخلاق، ارتباط میان گناه و ضعف حافظه است. ایشان با اشاره به این مسئله میفرمایند: اگر احساس میکنید حافظهتان ضعیف شده و توانایی حفظ و یادگیری مطالب را ندارید، بدانید که یکی از مهمترین دلایل آن، ارتکاب گناه است. نگاه به نامحرم، دروغ، غیبت و سایر معاصی، نور حافظه را خاموش میکند.
آیتالله مجتهدی در این باره خاطرهای از آیتالله العظمی بروجردی (ره) نقل میکنند که ایشان با وجود گذشت هفتاد تا هشتاد سال از دوران تحصیل خود، هنوز اشعار عربی «سیوطی» را از حفظ میخواندند. راز این حافظه قوی، دوری از گناه بود.
دوری از سفاهت و کارهای باطل
فراز دوم دعا میگوید: «وَ بَاعِدْنِی فِیهِ مِنَ السَّفَاهَةِ وَ التَّمْوِیهِ» خدایا مرا از کارهای سفیهانه و باطل دور بدار. آیتالله مجتهدی (ره) در توضیح این بخش میفرمایند: «سفاهت» یعنی کارهای بیخردانه و کودکانه، و «تمویه» یعنی کارهای باطلی که ظاهری فریبنده دارند. در این روزها از خداوند بخواهیم که ما را از غیبت، دروغ، تهمت و هر عمل بیهودهای دور نگه دارد و توفیق انجام کارهای خیر را به ما عطا کند.
بهرهمندی از تمام خیرات ماه رمضان
سپس دعا ادامه مییابد: «وَ اجْعَلْ لِی نَصِیباً مِنْ کُلِّ خَیْرٍ تُنْزِلُ فِیهِ» خدایا از تمام خوبیها و برکاتی که در این ماه نازل میکنی، نصیبی برای من قرار بده. روزه گرفتن، صدقه دادن، نماز شب خواندن، استغفار کردن و دوستی با خدا، همه از جمله خیراتی هستند که در این ماه نازل میشوند.
شیطان چگونه از ما دور میشود؟
آیتالله مجتهدی (ره) در ادامه به حدیثی از پیامبر اکرم (ص) اشاره میکنند که فرمودند: «آیا شما را از چیزی آگاه کنم که اگر به آن عمل کنید، شیطان از شما دور میشود به اندازه دوری مشرق از مغرب؟» اصحاب عرض کردند: بله ای رسول خدا. حضرت فرمودند: «روزه بگیرید، زیرا روزه صورت شیطان را سیاه میکند. صدقه بدهید، زیرا صدقه پشت او را میشکند. و عمل صالح انجام دهید و استغفار کنید، زیرا این اعمال رگهای شیطان را قطع میکند.»
