آمارهای رسمی فروش گیشه در سال جاری، تصویری دوگانه و نگرانکننده از سلامت اقتصادی سینمای ایران ارائه میدهد. در حالی که تعداد انگشتشماری از فیلمهای کمدی موفقیت چشمگیری در جذب مخاطب داشتهاند، بخش عمدهای از تولیدات سینمایی کشور با استقبال بسیار محدودی روبهرو شدهاند.
بر اساس گزارش آمار «سمفا» تا اواسط دیماه ۱۴۰۴، از میان ۶۱ فیلم اکرانشده، فقط ۱۱ فیلم (کمتر از ۲۰ درصد) توانستهاند فروشی بالای ۵۰۰ میلیارد ریال کسب کنند. در سوی دیگر این طیف، ۲۹ فیلم (نزدیک به نیمی از کل آثار) حتی نتوانستهاند به مرز فروش ۵۰ میلیارد ریال دست یابند.
سلطه مطلق کمدی و فاصله گرفتن از سینمای جشنوارهای
صدر جدول فروش در انحصار فیلمهای کمدی است. فیلمهای «مرد عینکی»، «پیرپسر» و «صدام» به ترتیب پرفروشترینهای امسال هستند. این در حالی است که مجموع فروش بلیت سه فیلم پرفروش امسال تنها حدود ۶ میلیون بلیت بوده، در مقایسه با بیش از ۱۴ میلیون بلیت برای سه فیلم برتر سال گذشته که نشاندهنده کاهش قابل توجه شمار مخاطبان است.
نکته قابل تأمل، حضور نامهایی آشنا در فهرست کمفروشهاست. آثار برخی کارگردانان سرشناس و برندگان جوایز معتبری مانند سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر، از جمله «صبح اعدام» ساخته بهروز افخمی، در میان فیلمهایی قرار دارند که فروش آنها زیر ۵۰ میلیارد ریال بوده است. این وضعیت نشان میدهد که موفقیت در جشنواره دیگر ضمانتی قطعی برای موفقیت در گیشه محسوب نمیشود و شکافی میان ذائقه عمومی مخاطب و آثار منتخب جشنوارهها ایجاد شده است.
یک بحران اقتصادی پنهان
با احتساب حداقل هزینه تولید یک فیلم سینمایی در شرایط کنونی که بیش از ۶۰۰ میلیارد ریال برآورد میشود، برای بازگشت سرمایه، یک فیلم نیازمند فروشی حدوداً دو برابر این رقم (بالغ بر ۱,۰۰۰ میلیارد ریال) است. با این معیار، تنها تعداد بسیار محدودی از فیلمهای اکرانشده در سال ۱۴۰۴ توانستهاند به نقطه سربهسر مالی برسند. این بدان معناست که بخش عمدهای از سرمایهگذاری انجامشده در صنعت سینمای ایران در سال جاری نه تنها بازدهی نداشته، بلکه با زیان مواجه شده است. این روند اگر تداوم یابد، میتواند به تدریج توان تولید و خلاقیت در سینما را تحت تأثیر قرار دهد.
کارشناسان عوامل متعددی مانند تغییر ذائقه مخاطب، افزایش دسترسی به محتوای رسانههای دیگر و پدیده قاچاق و پخش غیرقانونی فیلمها را از دلایل این وضعیت میدانند. به نظر میرسد عبور از این چالش، نیازمند نگاهی جامعتر و راهحلهایی است که هم کیفیت آثار و هم ارتباط مؤثر با مخاطب امروز سینما را در نظر بگیرد.
