در آستانه شب یلدا، جدول پخش شبکههای سیما نه تنها بازتابی از یک جشن کهن، بلکه نمایشی از یک استراتژی هماهنگ و چندلایه فرهنگی است. گزارشهای اعلامشده نشان میدهد که امسال، تلویزیون ملی فراتر از سرگرمیسازی صرف، با برنامههایی ساختاریافته و هدفمند درصدد است تا قاب جعبه جادویی را به صحنهای برای تأکید بر هویت جمعی، انسجام ملی و انتقال ارزشهای محوری بدل کند.
شبکه یک؛ طلایهدار جریان اصلی
ویژهبرنامه «ایران دوستداشتنی» به مدت سه شب متوالی (جمعه ۲۸ تا یکشنبه ۳۰ آذر) و در دو نوبت ۱۹ و ۲۳ از شبکه یک پخش میشود. این برنامه با اجرای امیرحسین مدرس و حسین رفیعی، نمونهای کامل از تلفیق مولفههای طراحیشده برای این شب است؛ معرفی آیینهای محلی استانها، تجلیل از مدالآوران پارالمپیک، حضور خانواده شهدای دفاع مقدس ۱۲ روزه در بخش «لالهخیز» و میزبانی از چهرههای محبوب سریالهای روز. «ایران دوستداشتنی» به مثابه ستون فقرات پخش یلدایی، تمامی سرفصلهای فرهنگی مورد نظر از هویتسازی تا همدلی ملی را در قالبی عمومی و جذاب بازتاب میدهد.
شبکه دو و سه؛ تمرکز بر آموزش و الگوسازی
شبکه دو سیما رویکردی متفاوت و آموزشی را در پیش گرفته است. مسابقه «دو نقطه» که از پنجشنبه ۲۷ آذر آغاز و تا یکشنبه ۳۰ آذر ادامه دارد، با میزبانی از چهرههای محبوب تلویزیون، تلاش میکند مفاهیم زبان و ادبیات فارسی را در قالب رقابتی شاد به مخاطبان، به ویژه نوجوانان، آموزش دهد. این برنامه نشان میدهد چگونه میتوان ماموریت آموزشی را با سرگرمی و پاسداشت میراث زبانی تلفیق کرد.
در سوی دیگر، شبکه سه با ویژهبرنامه «یلدای جوانی» که به مدت پنج شب (از ۲۶ تا ۳۰ آذر) پخش میشود، بر مقوله الگوسازی متمرکز شده است. این برنامه که اجرای آن بر عهده ایمان قیاسی است، با معرفی و انتخاب «جوان برتر سال» در حوزههای علمی، هنری، ورزشی و اجتماعی از طریق نظرسنجی مردمی، در پی ترسیم تصویری امیدبخش و آیندهنگر برای نسل جوان است. این رویکرد، تلویزیون را از یک رسانه سرگرمیساز صرف به بازیگری فعال در معرفی سرمایههای اجتماعی بدل میکند.
شبکه نسیم؛ تلفیق نوستالژی و ظرفیتهای استانی
شبکه نسیم با ترکیبی جسورانه از خاطرهانگیزی و کشف ظرفیتهای محلی ظاهر شده است. بازگشت سری جدید «برمودا» با اجرای کامران نجفزاده و حضور نزدیک به ۴۰ چهره خاص، از جمله کریم باقری، بهنوش بختیاری و رسول نجفیان، تلاشی برای احیای نوستالژی و جذب مخاطب عام است. همزمان، ویژهبرنامه «یلدا با ترانه» به تهیهکنندگی و اجرای سامان ارسخان، از کاروانسرای تاریخی وکیل کرمان روی آنتن میرود و با دعوت از چهرههای ملی و نخبگان محلی استان کرمان، بر پیوند آیین ملی با جغرافیا و ظرفیتهای بکر منطقهای تأکید میکند. این دوگانگی، شبکه نسیم را به آزمایشگاهی برای جذب مخاطب از طریق راهبردهای موازی تبدیل کرده است.
شبکههای تخصصی؛ تکمیل پازل مخاطبمحور
دیگر شبکهها نیز هر یک با حفظ ماموریت تخصصی خود، در این نقشه کلان مشارکت دارند. شبکه نمایش با پخش یک بسته سینمایی شامل آثاری مانند «جغد شب»، «رفیق بد» و «بازگشت به آینده ۲»، به نیاز مخاطب به تماشای فیلم در این شب پاسخ میدهد. شبکه سلامت با برنامه «یلدای حال خوب» و شبکه کودک با «عروسک خونه» یلدایی، هر کدام مخاطب خاص خود را هدف گرفتهاند. حتی شبکه امید با ویژهبرنامه «شبکه بازی»، دنیای گیم را با فضای یلدایی تلفیق کرده تا نوجوانان را نیز در این گردونه شمول فرهنگی وارد کند.
وحدت در کثرت
بررسی این مجموعه نشان میدهد که امسال، «شب یلدا» در تلویزیون صرفاً یک بهانه برنامهسازی نیست، بلکه به «سکوی نمایشی» برای پیشبرد گفتمانی واحد تبدیل شده است. شبکه یک با نگاهی کلان و فراگیر، شبکه دو و سه با تمرکز بر آموزش و الگوسازی، شبکه نسیم با ترکیب جاذبههای احساسی و محلی، و شبکههای تخصصی با پوشش نیازهای متفاوت، همگی در حال نواختن ملودی واحدی هستند؛ تقویت هویت ایرانی-اسلامی، تأکید بر همبستگی ملی، ترویج نشاط در چارچوب خانواده و معرفی ظرفیتهای درونی جامعه.
