ماه رمضان در عراق، تنها ماه روزهداری نیست؛ ماه سریالهای پرمخاطب تلویزیونی نیز هست. تلویزیونهای ماهوارهای برای جذب مخاطب در این ماه، سرمایهگذاری سنگینی میکنند. اما امسال، پیش از حلول ماه رمضان، سریالی به نام «حمدیه» که قرار بود از شبکه MBC عراق پخش شود، به دلیل محتوای جنجالیاش، به تیتر یک رسانههای عراق تبدیل شد. ماجرا به جایی رسید که پای نمایندگان مجلس، نهاد تنظیمگر رسانهها و معترضان خیابانی به میان آمد و در نهایت، پخش این سریال متوقف شد.
روایت سریال؛ القای پیوند تشیع با داعش!
«حمدیه» داستان زنی شیعهمذهب در کاظمین بغداد است که با مردی شیعه و ایرانی به نام «مهدی» آشنا میشود. نقطه اوج جنجال، جایی است که «مهدی» او را ترک کرده و به داعش میپیوندد. در مقابل، یک مرد سنیمذهب از تکریت ظهور میکند و نقش «نجاتبخش» زن شیعه را ایفا مینماید.
منتقدان معتقدند این سریال با زنجیرهای از نمادپردازیها، به دنبال ایجاد پیوند علّی میان «تشیع»، «ایرانی بودن» و «افراطگرایی» است. انتخاب نام «مهدی» با بار معنایی عمیق در فرهنگ شیعه، برای شخصیتی که به داعش میپیوندد، تعمدی به نظر میرسد. در مقابل، مرد سنی تکریتی به عنوان «منجی» حقیقی ظاهر میشود. این تقابل، از نگاه تحلیلگران، پروژهای برای ایجاد «شکاف طائفی» با سرمایهگذاری سعودی است.
واکنشها؛ از مجلس تا هیئت رسانه
خیل عظیم انتقادها از فضای مجازی آغاز شد و به نهادهای رسمی رسید. مصطفی جبار سند، نماینده مجلس عراق، با ارسال نامهای به هیئت رسانه و ارتباطات، خواستار بررسی و توقف پخش سریال شد. همزمان، یک وکیل عراقی شکایتی حقوقی تنظیم و سریال را به «اسائه به ذوق عمومی، توهین به مقدسات دینی و تحریک مذهبی» متهم کرد.
فشارها به حدی بود که هیئت رسانه و ارتباطات عراق، پخش سریال جنجالی «حمدیه» را ممنوع اعلام کرد. محمود الربيعي، عضو هیئت مدیره این سازمان، تأکید کرد که نهاد موظف به جلوگیری از انتشار هرگونه محتوایی است که به ارزشهای اجتماعی توهین کند، وجهه زنان عراقی را مخدوش سازد یا به فتنهانگیزی دامن بزند.
MBC و پیشینهای از تنش با بغداد
برخورد با شبکه MBC عراق، پدیدهای جدید نیست. این شبکه سعودیتبار، در سالهای اخیر چندین بار با مقامات عراقی بر سر محتوای خود درگیر شده است. در اکتبر ۲۰۲۴، هواداران گروههای مقاومت به دفتر این شبکه در بغداد حمله کردند، زیرا گزارشی تلویزیونی، چهرههایی چون حاج قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس را «تروریست» خوانده بود. پیش از آن نیز در سال ۲۰۲۳، برنامهریزی MBC برای پخش سریال «معاویه» با واکنش تند عراقیها مواجه و متوقف شد.
اگرچه کمیسیون رسانه و ارتباطات عراق در نهایت دستور به توقف پخش «حمدیه» داد، اما مسئله به این سادگی حل نخواهد شد. جنجال بر سر این سریال، زنگ خطری برای همه کشورهای منطقه است که عرصه رسانه به میدان جنگی تمام عیار تبدیل شده که در آن، با «صفحههای نمایش» به جنگ هویتها میروند. آنچه «حمدیه» را خطرناک میسازد، نه صحنههای خشن یا توهین صریح، که روایتسازی ای است که میخواهد مفاهیمی چون «تشیع»، «ایران» و «مهدویت» را به تدریج در ذهن مخاطب با خشونت و افراطگرایی پیوند زند.
