*اسماعیل آذر
در دوران کنونی که مدرنیته و تجددگرایی رواج یافته و در فضای مجازی هر فرد به دلخواه خود عمل میکند، طبیعی است که توجه به زبان ملی کاهش یابد. فردی که وارد فضای مجازی میشود، با اندیشه و هدفی خاص وارد میگردد. اگر سخن نادرست یا ناصوابی بر زبان میراند، هدفش دستیابی به شهرت است. اما این افراد نمیدانند که شهرت حقیقی از راه زحمت، شببیداری، مطالعه و تحمل رنج به دست میآید تا میوه تلاش خویش را بچینند. با تخریب دیگران یا زبان کسی، نمیتوان جایگاه پایداری کسب کرد.
یادآور شویم که:
سنگ بدگوهر اگر کاسه زرین بشکست
قیمت سنگ نیفزاید و زر کم نشود
برای هزار سال، اقوام بیگانه بر این سرزمین و زبان آن تاختند. حدود 700 تا 800 سال از این تهاجمات، زبان مهاجمان غیرایرانی بود. مهاجمانی چون سلجوقیان، غزنویان و مغولان زبان خود را تا حدی رواج دادند، اما هیچ تأثیری بر زبان فارسی نگذاشتند. زبان فارسی چنان درخشید که بسیاری از آثار شایان توجه ما حتی در دوران مغولان پدید آمد.
با این حال، این به معنای آن نیست که سخنان بیجا و نادرست نتوانند تغییری در جامعه فارسیزبانان و آینده زبان فارسی ایجاد کنند. چنین تغییری یکشبه یا در مدت کوتاه پنج تا 10 سال رخ نمیدهد؛ بلکه یک یا دو قرن طول میکشد تا زبان دگرگون شود و نسلهای آینده زبان سعدی را نفهمند و با عطار یا شمس تبریزی غریبه شوند.
در مقابل گزند افرادی که تخریب فارسی را ابزار کسب شهرت کرده اند و به منظور پاسداشت از زبان فارسی در فضای مجازی ، نهادهایی چون شورای عالی فضای مجازی میتوانند با بهرهگیری از کارشناسان تراز اول، مضامین ارزشمند ادبیات فارسی را در فضای مجازی ترویج کنند. صداوسیما جایگاه والایی در این حوزه دارد. استادان زبان فارسی، معلمان دبستان و دبیرستان، و بیش از همه خانوادهها میتوانند نقش مؤثری ایفا کنند. اگر پدر و مادر خود به مطالعه بپردازند و فرزندان را به خواندن کتاب (هر کتابی) تشویق کنند، به زبان فارسی یاری رساندهاند.
در روزگاران گذشته، نسل من و نسلهای پیشین، رمان میخواندیم؛ گاهی هر رمان ترجمهشدهای که ترجمه میشد را با اشتیاق میخواندیم و در انتظار کتاب بعدی میماندیم. اما نسل امروز با برخورداری از گوشیهای هوشمند متنوع، حتی فرصتی برای تأمل در خود و تنظیم ظاهر خویش نمییابد و این تاسف آور است.
* شاعر و پروژهشگر زبان فارسی
